Mga Hibo ng Bayan at Paglaban: Malayang Alegorikal na Pagbasa sa Cheerdance Routine ng UP Pep Squad

Posted: August 7, 2011 in Kultura
Tags: , , , , , , , , ,

nina Nayong Libo at Ibang Santos (Mga Kontribyutor)

Matatapang! Matatalino!

Walang takot kahit kanino!

Hinding-hindi magpapahuli!

Ganyang kaming mga taga-UP!

Mula sa galaw at hataw ng katawan habang sinasambit nang malakas ang chant na ito ay sumasabay ang indak at kabog ng dibdib sa tuwing lumalaban ang UP Pep Squad sa iba pang pambato ng mga pamantasang kabilang at lumalahok sa University Athletic Association of the Philippines (UAAP).

Kaiba sa mga dance squad o cheering team na kadalasan ay sumusunod lamang sa nakasanayan nang routine o di kaya’y kumokopya sa mga sikat na grupo sa loob at labas ng bansa, mababanaag sa mga cheerdancing o cheerleading squad o team  ng mga pamantasan sa UAAP ang mga estilo at pamamaraang malikhain na nagrerepresenta ng mga partikular na katangian ng kanilang pinagmumulang pamantasan. Halimbawa, maaaring tingnan at suriin ang malikhain at makabayang konseptong ginagamit ng UP Pep Squad sa kanilang mga routine at choreography. Maaaring analisahin ang mga ispesipikong kultural na simbolo at pamamaraan na ineempleyo ng UP Pep Squad sa kanilang mga laban at presentasyon.

Ang kasaysayan ng “cheerdancing” o “cheerleading” ay nag-uugat pa sa Kanluran. Dinala ito sa ating bansa ng mga Amerikano bilang bahagi ng kanilang kolonyal na kultura – bilang bahagi ng negosyo ng sports. Ito’y isang uri ng panggrupong choreographic sports. Bawat squad o team ay binubuo ng 16 hanggang 30 miyembro at magpapamalas ng kanilang pagtatanghal sa loob ng tinatayang dalawang minuto’t 30 segundo hanggang pitong minuto. Kumakasangakapan ng cheer yell o chant ang mga squad, na nililikha ng mga institusyon at pamantasan, at siyang ipinopopularisa sa mga miyembro ng kanilang komunidad, upang magsilbing “national anthem” pagdating sa larangan ng cheerleading. Kaalinsabay ng famous cheer yell o chant ng pamantasan, halimbawa, ay ang makapigil-hininga at amazing stunts na kamangha-mangha para sa manonood at lumilikha ng sense of school pride para sa mga pamantasan, laluna para sa mga miyembro ng squad.

Mabilis na umunlad ang cheerdancing o cheerleading sa bansa, kasabay ng pagkalakal ng pamahalaan, midya, mga negosyo, at mga paaralan sa larangan ng sports bilang simbolo ng pagkakaisa, aliw o kasiyahan, at marami pang iba. Kung sa mga pamantasan ang pag-uusapan, ang cheerdancing o cheerleading ay pinatampok bilang simbolo ng pagkakaisa ng mga estudyante ng pamantasan at  bilang simbolo ng school pride. Ang cheerdancing o cheerleading squad ng bawat pamantasan ay nilikha upang pataasin ang morale at school spirit!

Sa panahon ngayon, mapapansin na may impluwensiya ng, halaw sa o di kaya’y kopyang-kopya sa estilong Amerikano ang mga cheerdance at cheerleading sa Pilipinas. Mamamasdan ito sa mga batayang hakbang o routine na kinakasangkapan sa mga pagtatanghal tulad ng partner stunt, tosses, choreography, at kahit maging ang mga ekspresyon sa tuwing nagsasagawa ng mga basic element at sayaw. Lahat ay hango o direktang kopya mula sa American cheerleading at cheerdancing. Bagama’t mapapansin rin na ang mga routine at choreography ng mga cheerdancing at cheerleading squads sa Pilipinas ay may pag-aangkop ng mga estilong Amerikano sa mga partikular na kultural na konseptong Pinoy tulad ng bayanihan, folk at tradisyonal na mga sayaw, at iba pa. Hindi naman ito nakapagtataka dahil nga Amerikanong impluwensiya sa Pilipinas ang cheerdancing at cheerleading. Ang makikita, sa katunayan, ay ang proseso ng kultural na pag-aangkop ng mga Pilipino sa nililikha nilang cheerleading at cheerdancing stunts, routines at choreography, na nilalagyan ng kontekstong Filipino.

Sa ganitong punto maaaring talakayin at suriin ang masasabing naiibang timpla (at sadyang inibang timpla) ng UP Pep Squad. Sa inisyal, makikita ang distinktong tatak-Pinoy at tatak-UP sa kasuotan o costume, galaw, at maging sa musika na inilalapat ng UP Pep Squad. Mula sa mga tradisyonal na sayaw at galaw hanggang sa mga etnikong tugtugin at Original Pilipino Music (OPM), masasabing nailalatag ng UP Pep Squad ang isang uri ng cheerdancing at cheerleading na kapwa napapanahon at makabuluhan, lampas pa sa konsepto ng aliw, kapitalistang sports, at pampamantasang pagkakaisa.

 

UP TRIBE

Bakit masasabing may tatak-Filipino o tatak-Pinoy ang mga cheerdance routine ng UP Pep Squad? Maituturing itong may tatak-Pinoy – o may bahid pa nga ng pagiging makabayan – sapagkat ang perspektiba ng UPPS ay nakatuon sa kaligiran ng pagka-Filipino. Halimbawa, ang konseptong tribe o tribo na kanilang ginamit na tema noong 2008 UAAP Cheerdance Competition ay sumalamin sa mga ninuno at mga katutubong lahi sa bansa; sa lakas at kultura ng lahing pinagmulan ng mga Pilipino. Naipakita rin ang uniqueness sa tugtog na ginamit. Halos mga musikang etniko ang inilapat, na lalong nagpatingkad sa kanilang choreography, at tunay na kahanga-hangang mapakinggan at mamasdan na kayang pagsanibin ang nakaraan at kasalukuyan, ang katutubo at moderno. Makikita rin ang pagiging matapang – at sabihin pang mabangis – ng bawat galaw na sadyang “nag-aaklas.” Ang mga miyembro ng UP Tribe ay nagmistulang mga katutubong mandirigma o tribe warrior na may panlipunang responsibilidad na ipaglaban ang kanilang mga karapatan at kagalingan bilang pangkat etniko o pambansang minorya laban sa mga mandarayuhan; laban sa may balak na umagaw at umalipin sa kanilang lahi. Ang bawat pilantik at pihit ng katawan ay may kuwento ng pakikibaka’t pagtatanggol na sumasalamin sa kasaysayan ng bansang hindi nangiming lumaban.

Kung ilalapat sa kasalukuyang panahon ang temang ito, tila isang kabayanihan at karangalan para sa bayan na ipagtanggol ang sambayanan laban sa mga umaabuso at umuusig, laban sa mga mananakop at mangangamkam ng yaman at dangal ng bansa. Sa isang malayang alegorikal na pagbasa, tila nagiging boses ng mga pinipi ang karapatan, nagiging paa ng masang pinilayan, nagiging mata ng mga binulag ng kahungkagan ng mapang-aping at dominanteng sistema, at nagiging kamao na nakikiisa sa malawak na laban ng sambayanan. Gaya ng isang mandirigma, iaalay at ubos-kayang ipinaglalaban ang kanilang lahi, kapalit man nito’y ang sariling mga buhay.

 

KULTURANG PEYUPS

Ang tema naman ng UP Pep Squad sa 2009 UAAP Cheerdance Competition ay sumalamin sa natatanging “kulturang Peyups” o “kulturang UP.” Kumasangkapan ang UP Pep Squad ng mga bagay na nagsisilbing simbolo ng mayamang kultura at politika na mayroon sa nasabing pamantasan. Halimbawa, ginamit sa cheerdance na ito ang konsepto ng tanyag na UP IKOT, ang jeep na umiikot o bumibiyahe sa kabuuan ng kampus ng pamantasan, at paulit-ulit na sinasakyan ng mga estudyante ng UP. Sumisimbolo ito sa “full circle” o lubos at kumpletong pag-ikot at pag-inog sa UP, na tila ekspresyon ng kabuuang buhay na inilalagi ng bawat estudyante sa pamantasan. Kabilang rin rito ang malalim at mayamang mga karanasang kanilang nalikha, na nagsisilbing kanilang sariling UP IKOT sa mahaba’t makabuluhang biyahe bilang estudyante ng UP.

Ginamit rin ng UP Pep Squad ang pinaka-inaasam-asam na suotin ng bawat estudyante ng UP – ang sablay! Ito ang tela o kasuotan na isinusuot sa graduation rites ng lahat ng mga mag-aaral ng UP na magsisipagtapos. Makikita na ang paggamit ng cheerdance squad sa sablay ay nangangahulugan ng tunguhin ng kahit anumang edukasyonal na institusyon – ang buong-husay na linangin ang mga mag-aaral na ito upang maging holistiko at kapaki-pakinabang na mamamayan. Ngunit ano ang natatangi sa edukasyon ng UP? Nagtataglay ito ng mahaba’t masalimuot na kasaysayan ng paglilingkod sa bayan. Ang bawat Iskolar ng Bayan na nagsuot at magsusuot ng sablay ay inaasahang paglingkuran ang sambayanan. Ito ang natatangi sa lahat ng mag-aaral ng state universities and colleges (SUCs) – ang nakalinang na kamalayang makabayan; ang panlipunang responsibilidad na paglingkuran ang masa at sambayanan, kahit pa marami na rin sa mga Iskolar ng Bayan ng UP ang nagbabayad ng mas mataas na matrikula. Sa gitna ng pagtaas ng matrikula sa UP, nananatiling ang buwis ng bayan ang batayang nagpapatakbo ng mga operasyon ng pamantasan. Kung kaya’t ang sablay ay hindi lamang simbolo ng indibiwal na pagtatapos ng bawat estudyante. Ito’y kolektibong pagtatapos! At dahil ang pagtatapos ay hindi naman talaga tunay na pagtatapos, ang sablay ay simbolo, higit sa anupaman, ng pagsisimula at pagpapatuloy ng panlipunang responsibilidad na buong-buong paglingkuran at pagsilbihan ang sambayanang nagpaaral sa mga Iskolar ng Bayan ng UP.

 

 

 

Bukod sa UP IKOT at sablay, ang isa pang nakaagaw-pansin at nakapukaw ng pag-iisip ng manonood ay ang huling bahagi ng routine ng UP Pep Squad – ang pagtataas ng  kamao. Ito na marahil ang pinakakilala at pinakamakabuluhang politikal na simbolo ng edukasyon at kulturang Peyups! Ang pagtataas ng kaliwang kamao ay kadalasang isinasagawa sa huling bahagi ng pag-awit ng “UP Naming Mahal,” ang opisyal na awitin ng komunidad ng UP. Sumisimbolo ang pagtataas ng kamao sa militante at progresibong tradisyon ng aktibismo ng UP, tulad ng pagtataas ng kamao laban sa diktaduryang Marcos noong panahon ng Batas Militar. Pisikal at pangkatawan na simbolo ito ng pakikibaka, ng pakikipaglaban para sa mga karapatan, at ng pagsusumikap na baguhin ang isang lipunang pinatatakbo at pinaghaharian lamang ng iilan. Kung kaya’t magpahanggang ngayon, na wala pa ring tunay na kaginhawaan at pagbabago sa bansa, ang pagtataas ng kamao ay patuloy na simbolo ng paglaban at simbolo ng aspirasyon para sa isang bayang malaya. Kung kaya’t sa pagtatapos ng routine ng UP Pep Squad, ang pagtataas ng kamao ay pagpapamalas ng militanteng tradisyon at ng makabayang hangarin na ipagtanggol ang Pamantasan ng Bayan at ang mismong bayan at mga mamamayan nito.

Maaaring ikonekta ang pagpaparangal na ito ng UP Pep Squad sa pamantasan, sa ganang ang UP ay kumakaharap sa matinding krisis pang-edukasyon, tulad ng pagtataas ng matrikula, at ng patuloy na pagbulusok ng subsidyo na inililimos ng gobyerno. Sa gitna ng ganitong kalagayan, hamon sa mga mag-aaral ng pamantasan, maging sa UP Pep Squad, ang magpatagos ng isang transpormatibong kultura pagdating sa edukasyon at pagdating sa cheerdancing competition. Kung nasasalalak ang edukasyon ng UP at ng bayan sa hulma ng pribatisasyon at komersyalisasyon, kailangang magsigasig sa pagpapatampok ng de-kalidad, siyentipiko, makamasa at makabayang edukasyon, na tunay na magiging para sa bayan at para sa transpormasyon ng malayang lipunan. Marahil may ganoong hibo ang pagtataas-kamao sa routine ng UP Pep Squad – na ang pag-aaral at pagsali sa kompetisyon ay bahagi ng pangkabuuang layuning maglingkod nang taos-puso sa sambayanan. Nasa ganitong linya marahil ang kailangang isalarawan: na ang tatak ng isang indibidwal na produkto ng isang SUC, gayong hindi na mawari kung isang ilusyon na lamang na tawaging State U ang UP.

Kung babalikan ang mga kaganapan sa performance ng UP Pep Squad noong 2009 ay masasabing hindi naging perpekto ang pinakita nilang pagtatanghal. Maaaring gumawa ng isang “malaya at labis” na pagbasa hinggil sa pagkakamaling iyon. Ang malaking pagpapahalaga ng gobyerno sa paglalaan ng sapat na pondo sa UP (at iba pang SUCs) ang magiging pundasyon nito upang mapatatag nito ang kaniyang tungkulin bilang isang Pambansang Pamantasan. Ngunit dahil sa walang-habas na pagtatapyas at pagbaba ng subsidyo sa UP, nagkakaroon ng pitak at pagkalaglag ng ilang bahagi nito upang abutin ang mga masang nais makapagtapos dito. Sa unang bahagi ng routine ng UP Pep Squad sa pagbuo ng kanilang pyramid ay nalaglag ang flyer mula sa pinakatuktok ng kanilang pyramid. Sa bahaging iyon ay maaaring gawan ng “labis na pagbasa” – na gayong pinipilit ng UP na itulak ang kanyang sarili upang marating ang tugatog ng kanyang tungkulin sa bayan ay nauudlot ito dahil sa mahina at hindi siguradong pagtahak ng kanyang layunin dahil sa mahinang suportang nilaan dito; tulad rin ng pagkalaglag ng isa pang babaeng ni-lift sa bahagi ng kanilang partner stunt.

Dahil ang tema sa taong iyon ay ang kulturang Peyups, ipinakita rin nila ang ningas at maalab na militanteng pagkilos sa loob ng Pamantasan. Paninindigan sa pagiging “matatapang, matatalino, at walang takot kahit kanino.” Kung papansinin naman ang chant na ito sa paglapat ng panlipunang perspektiba, ito’y nagpapakita at nagpapatunay lamang na sa kahit anong uri ng laban at sa kahit anong suliranin pa ang dumating ay patuloy pa ring lumalaban para sa demokratikong karapatan at interes ng nakararami. Dagdag pa rito, sa punto na mayroong malalim na pag-unawa sa lipunang ginagalawan, nakikita ang bawat anggulo sa persepsyong makikinabang ang lahat mula sa kolektibong pagkilos at kritikal sa pagsusuri ng mga isyu. At sa sama-samang pagkilos, tulad nang mababanaagan sa routine ng UP Pep Squad, ang Pamantasan ng Pilipinas ay patuloy na naninindigan para ituwid ang landas na baluktot, walang takot sa pagsisiwalat at pagpapamulat ng tunay na kalagayan ng estado.

 

HALA BIRA, UP!

Makukulay na banderitas at halo-halong pagdiriwang sa iisang pagtatanghal! Ito naman ang fiesta-inspired routine na itinanghal ng UP Pep Squad noong 2010. Nagbigay ito ng aliw at indayog sa mga manonood na kahit sinong mamamayan ng bansa na lumaki sa pista at pagdiriwang ay tiyak na makauugnay. Ang kapistahan, na mula sa tradisyon ng kolonyalismong Kastila, ay naging bahagi na ng kulturang Pinoy. Mula sa orihinal na kolonyal na layunin ng mga pista na iayon ang kultura at pag-iisip ng mga Filipino sa lohika ng pagpapasunod at pananakop na Kastila, nagbibihis ang mga pista ayon sa direksyon ng mga organisador nito. May mga pista na nakaayon pa rin sa tradisyon ng relihiyong Romano Katoliko ng mga Kastila. Samantala, kung kolonyal at relihiyoso ang layunin ng Romano Katolikong mga pista, pagdating naman sa panahon ng Kulturang Popular ng mga Amerikano ay naging para sa negosyo o komersyo ang layunin ng pista. Nagpipista para magbenta. At dumating pa nga sa punto sa kasalukuyan na nag-iimbento ng mga kapistahan para sa negosyo ng turismo.

Kung kaya’t mula sa ganitong nosyon sa mga pista, magandang masuri kung umaayon ba ang tema ng UP Pep Squad sa dominanteng pakahulugan na ito ng mga pista, o kung nagawa ba nilang igpawan ito upang lumikha ng kontra-kultura (counter-culture) pagdating sa reimbensiyon ng pista. Kumpara sa mga routine ng UP Pep Squad noong 2008 at 2009, masasabing ang kanilang 2010 na tema ang pinakapaurong bagama’t pinakamakulay. Balintuna itong maituturing, kung aanalisahing maigi, sapagka’t malaki ang inaasahang panlipunang tema sa taong iyon, laluna’t ang nagdaang dalawang tema ay masasawataan ng tatak-UP, tatak-Pinoy at tatak-makabayan.

Halimbawa, sa halip na naging ekstensiyon o kopya lamang ng makulay na pista ng turismo at negosyo ang tema ng UP Pep Squad, mainam sana kung nalagyan ito ng panlipunang perspektiba. Sa halip na naging spektakulo lamang ito ng kulay at aliw, ng sayaw at galaw, kailangang alalahanin na ang konteksto ng 2010 para sa UP ay ang pagkaranas nito ng malaking budget cut. Nangangailangan pa nang mas matibay na programang makabayan, o ng pag-igpaw sa istiryotipikal na nosyon ng pagiging makabayan. Hindi ba’t tama lamang na maging “mala-pista” ang pagdiriwang sa taong iyon dahil kaalinsabay samu’t saring makulay na karanasan ng UP ay ang tila pista ng placards at banners na dumaluyong sa sunud-sunod na “Santa Cruzan” ng pagkilos laban sa budget cut! Kahit pahapyaw lamang ay maaari sanang naging tungtungan ang pagtatanghal ng UP Pep Squad ng pagtutol sa humigit-kumulang isang bilyong pisong kaltas sa pondo ng UP. Samahan pa ito ng arko ng protesta at maaari ring pagmistulain ang mga reynang pumabalandra bilang simbolo at pamukaw sa kalagayan ng pamantasan.

 

TUNGO SA MAPAGPALAYANG PAGTATANGHAL

Hala birang ginulat ang mga Iskolar ng Bayan sa walang-patumanggang pagtatapyas ng pondo ng pamahalaan sa sinasabing Pambansang Pamantasan. Sa parte ng routine ng UP Pep Squad noong 2010, halimbawa, nakapupukaw ng atensyon ang mga mirasol o sunflower na ginamit bilang “pom-poms.” Mahusay at malikhain ang ideyang ito; napakagandang konsepto na sana’y napatampok bilang simbolo ng pamumukadkad ng protesta, o di kaya’y ng pag-asa ng bayan, o di kaya’y ng maalab na paglahok sa mga laban ng pamantasan at ng sambayanan.

Sa kabuuan, kapuri-puri ang mga konsepto’t tema ng UP Pep Squad dahil naipamalas nito ang kulturang malikhain at makabayan. Patunay ito ng orihinalidad ng UP – at ng mga Filipino sa kabuuan – sa pag-aangkin ng pawang dayuhang kultura. Nagawa ng UP na panatilihin ang diwa ng lahi. Mula man sa Kanluran ang konseptong cheerdancing o cheerleading ay nagawan nilang timplahin ang mga simbolismong umiinog sa bawat tema at galaw upang makalikha ng maituturing na “sariling atin.”

Ang diwang bumabalot sa pagkamakabayan ang siyang nagiging suhay sa pagpapalaganap ng nasyonalismo, ito man ay sa larangan ng kultura ng sports o sa kultura ng cheerdance. Ito ang hamon sa larangan ng kultura – ang magpatampok at magpalaganap ng kontra-kultura – ng kulturang matimyas na magpapatimbuwal ng dominante at higanteng sistema ng iilan. Isayaw ang laban! Isigaw ang paglaya!

Comments
  1. Polaris says:

    Nakakatuwang isipin na may ganitong balita mula sa UP. Ipagpatuloy pa.🙂

  2. Jick G. Blue says:

    Nakakamangha ang iyong paglathala sa mga naging pagtatanghal ng up pep squad. Napakaganda ng iyong paaglalarawan at ako ay taga-hanga rin ng ups. Ako ay isa sa mga mag-aaral sa U-Belt at kalahok din ang aming pamantasan sa UAAP. Ako minsan ay nangangamba kung bakit laging taliwas sa tema ng UAAP ang ginagawang konsepto ng ups. Kung susuriin natin ang nagiging konsepto ng ibang kalahok, halos karamihan, ay sumusunod sa pinaka tema ng UAAP. Tulad na lamang sa tema noong 2009, “One color, One goal”, “kulturang peyups” ang sa inyo, at sa taong 2010, “Heroes” ang tema ng UAAP, at “hala bira up” naman ang inyong ipinamalas. Sana sa mga susunod na pipiliin ninyong konsepto ay aangkop sa tema ng UAAP, dahil sa tingin ko ay nandiyaan ang kagandahan ng pagtatanghal, kung paano maipapakita ng mga kalahok ang konsepto nila na mag-uugat sa tema ng UAAP.🙂 Salamat at Mabuhay ka maging ang inyong Pamantasan at ang bansang Pilipinas.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s